معرفی بیماری هپاتیت B یا هپاتیت ب

بسم الله الرحمن الرحیم

 

بیماری هپاتیت B چیست؟

هپاتیت B یا هپاتیت ب،  نوعی بیماری عفونی ویروسی در انسان است که ویروس هپاتیت بی (HBV اچ‌بی‌وی) عامل آن است.

 

علائم بیماری:

 بیشتر افراد وقتی به تازگی با ویروس هپاتیت B آلوده می‌شوند، دارای هیچ نشانه‌ای نیستند.

برخی از افراد دچار علائمی مانند زرد شدن پوست و چشم‌ها (ٰزردی)، تیرگی ادرار، خستگی شدید، تهوع، استفراغ و درد شکمی می‌شوند.

انواع هپاتیت B:

آلودگی به هپاتیت B خود را به اشکال  بالینی  حاد و  مزمن (فعال و غیر فعال) نشان می‌دهد.

هپاتیت حاد به مواردی اطلاق می‌شود که آلودگی با ویروس از شروع تا بهبودی کمتر از 6 ماه طول بکشد و در این مدت آسیب وارده، کاملا برطرف شده و ویروس از خون پاک شود. در این صورت ساختمان و عملکرد کبد طبیعی باقی می‌ماند و معمولا بیمار احتیاج به درمان ندارد مگر در موارد خاصی که پزشک تشخیص بدهد.

هپاتیت مزمن زمانی است که ویروس بیش از 6 ماه در بدن باقی بماند و سیستم ایمنی بدن نتواند ویروس را از بین ببرد. هپاتیت مزمن به دو صورت فعال و غیرفعال ظاهر می‌شود.

در حالت فعال، تستهای کبد،  غیرطبیعی و نشان دهنده روند تخریب و التهاب کبد است؛ شمارش ویروس در خون بالا و حاکی از فعال بودن ویروس در بدن است و حتی احتمال بروز علائم بالینی نیز وجود دارد. در این صورت بیمار نیاز به پیگیری و درمان دارد.

هپاتیت مزمن غیرفعال در این حالت ویروس هپاتیت بیش از 6 ماه در بدن باقی می‌ماند اما ویروس در بدن به صورت غیرطبیعی فعال زندگی می‌کند و به سلول‌های کبدی آسیبی نمی‌رساند. این بیماران کاملا سالم به نظر می‌رسند و هیچ گونه علامتی ندارند و تستهای کبدی و سایر آزمایشات آنها طبیعی است. در اغلب موارد این نوع هپاتیت در نوزادانی که از مادران آلوده به دنیا می‌آیند ایجاد و گاهی هم به دنبال هپاتیت حاد دیده می‌شود.

در  اغلب موارد یک همزیستی مسالمت آمیز بین ویروس و سلول کبدی ایجاد می‌شود و ممکن است این حالت تا سالها حتی در برخی موارد تا آخر عمر باقی بماند. به طور متوسط سالانه دو درصد از بیماران ویروس را به طور خود به خود از بدن پاک می‌کنند و در  حدود  10 درصد از کسانی که به نوع غیرفعال هپاتیت مزمن مبتلا هستند، ویروس ممکن است در بدنشان دوباره فعال و سبب آسیب و التهاب کبدی شود. به همین دلیل مراجعه منظم به پزشک مهمترین توصیه یه این افراد است.

 

روشهای انتقال بیماری:

سوزن آلوده

روابط جنسی با فرد آلوده

انتقال از مادر آلوده به نوزاد

سوزن آلوده و یا وسایل آلوده در محیطهای بیمارستانی

پیوند اعضا (معمولا قبل از پیوند،  سلامت شخص پیونددهنده بررسی می شود)

 

تصورات غلط درباره روشهای انتقال بیماری:

استفاده مشترک از ظروف غذا یا لیوان آب

عطسه یا سرفه

بوسیدن و در آغوش گرفتن

تماسهای معمولی مثل دست دادن و تماس در محیط کار

شیر دادن درصورتی که سینه مادر زخم  خراشی نداشته باشد

 

روشهای تشخیص بیماری:

بیوپسی کبد: در طی بیوپسی کبد،  یک بافت کوچک از کبد  برای بررسی بیشتر میکروسکوپی برداشته می‌شود. این بیوپسی برای تشخیص هپاتیت B ضروری نیست و از آن برای بررسی میزان آسیب کبدی و پیشرفت بیماری در موارد عفونت مزمن استفاده می‌شود و مشخص می‌کند که آیا درمان نیاز است و همچنین می‌تواند ابتلا به سیروز یا سرطان کبد را نشان دهد

فیبرواسکن: امروز دستگاه فیبرواسکن در بیشتر موارد می‌تواند جایگزین بیوپسی شود و میزان تخریب و التهاب کبدی را نشان دهد مزیت این روش نسبت به بیوپسی آسان بودن انجام آن است و دقت بیشتری دارد و بدون درد و خونریزی است.

 

پیشگیری از هپاتیت B:

پیشگیری از این بیماری با واکسن امکانپذیر است. این واکسن در سه مرحله تزریق می‌شود و حتی در دوران بارداری و شیردهی نیز واکسن این بیماری قابل تزریق است. واکسن به مدت 15 سال بدون نیاز به آزمایش قادر به ایجاد ایمنی خواهد بود.

 

چه کسانی باید واکسن دریافت کنند؟

نوزادان: تمام نوزادان دارای وزن بالای 2 هزار گرم، اولین دوز واکسن را بعد از تولد و قبل از ترخیص از بیمارستان دریافت می‌کنند. زمان تزریق مرحله دوم واکسن یک ماه بعد از  تزریق اول است. سومین دوز واکسن در شش ماهگی تزریق می‌شود.

در مورد نوزادانی که نارس به دنیا می‌آیند اگر مادرشان مبتلا نباشد، باید تا یک ماهگی صبر کرد.

بزرگسالان: بزرگسالانی که ریسک بالایی برای عفونت هپاتیت B  دارند شامل:

افراد دارای همسر آلوده یا عضو خانواده آلوده

افراد مبتلا به اعتیاد تزریقی

افرادی که بیش از یک شریک جنسی دارند

کارکنان مراکز بهداشتی و درمانی و مراکز اورژانس و سرویسهای اورژانس مثل آتش نشانها

کسانی که بیماری مزمن کبدی یا کلیوی دارند

افراد مبتلا به ایدز

افراد دارای اختلالات انعقادی خون مثل بیماران هموفیلی که فاکتورهای انعقادی دریافت می‌کنند

افرادی که در زندانها و مراکز نگهداری از افراد ناتوان  و عقب مانده کار می‌کنند

نکته مهم: این واکسن کاملا بی خطر بوده و هر کس می‌تواند به مراکز بهداشتی مراجعه و درخواست تزریق واکسن کند

 

عوارض  هپاتیت B مزمن:

اکثر مبتلایان به هپاتیت B مزمن دچار عوارض آن نمی‌شوند اما 10 تا 15 درصد ممکن است دچار عوارض شامل سیروز کبدی، نارسایی کبد و سرطان کبد شوند

 

درمان دارویی هپاتیت B:

از آن جایی که درمان بیماری هپاتیت B بسیار پیچیده و به عوامل مختلفی وابسته است تصمیم گیری در مورد استفاده از هر یک از داروها بر عهده پزشک متخصص است. درمان ممکن است تک دارویی یا ترکیبی از داروها باشد.

 

رژیم غذایی:

رژیم غذایی خاصی در این بیماری توصیه نمی‌شود. اگرچه مصرف میوه‌ها و سبزیجات و محدود کردن مصرف قند و چربی مفید است. رژیم غذایی مناسب عبارت است از استفاده زیاد سبزیجات و میوه‌ها و محدود کردن مصرف قند و چربی.

 

توجه مهم: ما در «سلامتی‌تست» با هدف ایجاد آگاهی برای مردان و زنان سرزمینمان پیرامون بیماری‌های مقاربتی سخن می‌گوییم. و این آگاهی دادن به دو جهت انجام می‌شود:

اول اینکه، آگاهی، مانع جدی نگرفتن بیماری‌ها و عوارض ناشی از آن‌ها می‌شود.

و دوم، آگاهی، مانع اضطراب‌ها و نگرانی‌های بی مورد خواهد شد.

آنچه مسلم است این است که تشخیص بیماری‌های آمیزشی، بدون مراجعه به پزشک و بدون انجام آزمایش‌های لازم ممکن نیست. بنابراین مطالعه آنچه که در اینجا آمده به هیچ وجه نباید باعث استرس‌های بی مورد و پیش از مشخص شدن نتیجه آزمایش و  نظر پزشک باشد. همچنین ضروری است هر شخص با توجه به سابقه رفتاری خود و با ملاحظه علائم بیماری‌ها و توضیحاتی که اینجا به صورت اجمالی (و نه کامل) در مورد اقسام عفونت‌های آمیزشی ارائه شده‌است، در خصوص شروع فرآیند بررسی و چکاپ خود اقدام نماید.

به طور خلاصه ما در «سلامتی تست» می‌خواهیم، «بی خیال»‌ها کمی نگران سلامتی خود و اطرافیانشان باشند و «نگران‌ها» تا مشخص شدن نتیجه نهایی آزمایش و نظر پزشک آرامش خود را حفظ کنند.

بنابراین، توضیحاتی که در خصوص بیماری فوق آمده است، صرفا بیان نکاتی کلی جهت آشنایی اولیه با آن است و صحیح این است که هیچ‌کس با مطالعه مطلب بالا نه خود را درگیر بیماری بپندارد و نه با تشخیص خود تصور کند که مبتلا به آن نشده‌است. 


با مراجعه به:

https://fa.wikipedia.org/wiki/هپاتیت_ب
https://drdr.ir/mag/symptoms-and-transmission-hepatitis-b/#advgb-toc-0c2e3213-1673-4af3-8316-afd35302b3f0
https://www.ddri.ir/news/بیماری-هپاتیت-b-چیست؟